Wielkość pozycji — najważniejsza liczba przed kliknięciem BUY

Zanim policzysz cokolwiek, warto rozdzielić pojęcia, które w rozmowach zlewają się w jedno. Każde z nich mówi o czymś innym.

1. Saldo rachunku — pieniądze, które masz u pośrednika. Nie jest to miara ryzyka, tylko punkt odniesienia.
2. Ekspozycja (wartość nominalna pozycji) — wartość kontrolowanego instrumentu. Przy dźwigni może być wielokrotnie większa niż saldo.
3. Wielkość pozycji — liczba jednostek: akcji, lotów, kontraktów, udziałów w ETF. To liczba techniczna, nie miara ryzyka.
4. Odległość stop loss — dystans od ceny wejścia do poziomu, na którym uznajesz, że Twoje założenie przestało być prawdziwe.
5. Kwota ryzyka — ile pieniędzy tracisz, jeśli cena dojdzie do tego poziomu. To jedyna z tych liczb wyrażona wprost w złotych, euro czy dolarach.

Wyobraź sobie dwie osoby, które mówią dokładnie to samo: „mam 0,1 lota”. Pierwsza ma stop 20 punktów od ceny wejścia, druga 200. Przy identycznej wielkości pozycji druga osoba ryzykuje dziesięć razy więcej pieniędzy. Sama wielkość pozycji nie rozróżnia tych przypadków.

To samo dotyczy akcji. Dziesięć akcji spółki notowanej po 8 EUR i dziesięć akcji spółki notowanej po 800 EUR to dwie zupełnie różne ekspozycje, mimo tej samej liczby w oknie zlecenia.

Marta ma na rachunku 5 000 EUR. Decyduje, że na jednej pozycji nie chce stracić więcej niż 50 EUR. To jej kwota ryzyka — liczba wybrana przez nią, nie wynikająca z żadnej reguły.

Rozważa instrument notowany po 100 EUR. Rozważa dwa różne poziomy unieważnienia tezy: 2% poniżej ceny wejścia (98 EUR) i 5% poniżej (95 EUR). Kwota ryzyka pozostaje ta sama.

Warto też zauważyć, co się stanie, jeśli Marta zamiast tego pomyśli: „mam 5 000 EUR, dźwignia pozwala mi na ekspozycję 50 000 EUR, więc weźmy 500 jednostek”. Przy stopie 2% strata na jednostkę wynosi 2 EUR, więc ryzyko to 1 000 EUR — jedna piąta rachunku na jednej transakcji. Ta liczba nigdy nie została świadomie wybrana. Wynikła z tego, na co pozwalała platforma.

Dlaczego nie podajemy „reguły 1%”

W materiałach o tradingu bardzo często pojawia się zasada „nie ryzykuj więcej niż 1% rachunku na transakcję”. Spotkasz też 0,5%, 2% i inne wartości. Traktuj je jak ilustrację skali, nie jak normę.

Praktyczna wersja tego akapitu: zamiast szukać właściwego procentu, odpowiedz na pytanie w euro. „Strata 50 EUR na tej pozycji nic nie zmienia w moim miesiącu” jest zdaniem, które można sprawdzić. „Ryzykuję 1%” jest liczbą, która nic nie mówi o Twojej sytuacji.

Najczęstszy błąd to ustalanie wielkości pozycji jako pierwszej liczby — zwykle na podstawie tego, na jaką ekspozycję pozwala saldo i dźwignia — a dopiero potem dopasowywanie stopa do tego, ile „wypada” stracić.

1. Wybieranie wielkości pozycji dlatego, że „na tyle mnie stać”, a nie dlatego, że wynika z kwoty ryzyka.
2. Przesuwanie poziomu wyjścia bliżej ceny, żeby zmieścić większą pozycję w tej samej kwocie ryzyka. To nie zmniejsza ryzyka, tylko zwiększa szansę, że zwykły szum zamknie pozycję.
3. Traktowanie tej samej wielkości pozycji jako tego samego ryzyka na różnych instrumentach o różnej zmienności i różnej wartości punktu.
4. Liczenie ryzyka osobno dla każdej pozycji, gdy trzy otwarte pozycje reagują na to samo zdarzenie — wtedy realne ryzyko jest sumą, nie jedną transakcją.
5. Zaokrąglanie wyliczonej wielkości pozycji w górę „dla równej liczby”.
6. Zakładanie, że stop gwarantuje stratę dokładnie w wyliczonej kwocie.

1. Czym różnią się saldo rachunku, ekspozycja, wielkość pozycji, odległość stopa i kwota ryzyka.
2. Dlaczego „0,1 lota” lub „10 akcji” nie jest informacją o ryzyku bez ceny, wartości jednostki ruchu i poziomu wyjścia.
3. Dlaczego kwota ryzyka i poziom unieważnienia tezy powinny być ustalone przed wielkością pozycji.
4. Jak z tych dwóch liczb wynika wielkość pozycji: kwota ryzyka podzielona przez stratę na jednostkę.
5. Dlaczego szerszy stop nie oznacza większego ryzyka, a węższy nie oznacza bezpieczeństwa.
6. Że żaden konkretny procent — w tym 1% — nie jest uniwersalną regułą.

1. Znajdź w specyfikacji instrumentu u swojego dostawcy wartość jednostki ruchu (wartość punktu, tick value lub mnożnik) dla instrumentu, który Cię interesuje. Zapisz ją razem z walutą, w której jest wyrażona.
2. Weź własne liczby: kwotę ryzyka w pieniądzach i poziom, na którym Twoje założenie przestaje być prawdziwe. Policz wielkość pozycji. Porównaj ją z wielkością, którą wpisałbyś odruchowo.
3. Powtórz rachunek dla dwóch różnych odległości stopa i sprawdź, czy Twoja kwota ryzyka rzeczywiście pozostaje ta sama.
4. Sprawdź w regulaminie, jaka jest minimalna dopuszczalna wielkość pozycji na Twoim rachunku. Jeśli wyliczona wielkość jest mniejsza od minimum, oznacza to, że ten instrument nie pasuje do Twojej kwoty ryzyka — a nie że kwotę należy podnieść.

Ta lekcja dotyczyła jednej transakcji. Następna pokazuje, co dzieje się z rachunkiem, kiedy takich transakcji jest wiele i kilka z nich wypada nie po Twojej myśli pod rząd — oraz dlaczego matematyka odrabiania strat jest niesymetryczna.