Market, limit, stop, stop loss i take profit — co naprawdę wysyłasz brokerowi

Zlecenie rynkowe mówi: „wykonaj teraz, po najlepszej dostępnej cenie”. Zlecenie z limitem mówi: „wykonaj tylko po tej cenie albo lepszej”. Pierwsze niemal zawsze zostanie wykonane, ale nie wiesz dokładnie po ile. Drugie zna cenę, ale może nie zostać wykonane wcale.

Zlecenie rynkowe (market)

1. Instrukcja: wykonaj natychmiast, po najlepszej dostępnej cenie.
2. Daje: bardzo wysokie prawdopodobieństwo wykonania.
3. Nie daje: żadnej gwarancji ceny. Przy szybkim rynku lub cienkiej płynności różnica może być istotna.

Zlecenie z limitem (limit)

1. Instrukcja: kup nie drożej niż X albo sprzedaj nie taniej niż X.
2. Daje: kontrolę nad ceną, po której jesteś gotów zawrzeć transakcję.
3. Nie daje: gwarancji wykonania. Cena może dotknąć Twojego poziomu i wrócić, a Ty pozostaniesz bez transakcji — również częściowo, jeśli dostępna była tylko część wolumenu.

Zlecenie stop

1. Instrukcja: gdy cena osiągnie poziom wywołania (trigger), aktywuj zlecenie.
2. Kluczowe: samo zlecenie stop nie jest ceną wykonania. Jest wyzwalaczem. To, co powstaje po wywołaniu, zależy od konstrukcji: w klasycznym stopie powstaje zlecenie rynkowe.
3. Skutek: cena wykonania może różnić się od poziomu wywołania — w obie strony, choć w praktyce przy gwałtownych ruchach częściej na niekorzyść.

Zlecenie stop-limit

1. Instrukcja: gdy cena osiągnie poziom wywołania, wystaw zlecenie z limitem na wskazanym poziomie.
2. Daje: kontrolę nad najgorszą akceptowaną ceną.
3. Nie daje: gwarancji wykonania. Jeśli rynek przeskoczy poniżej Twojego limitu, zlecenie może pozostać niewykonane, a pozycja — otwarta.
4. To kompromis, nie rozwiązanie. Zamieniasz ryzyko złej ceny na ryzyko braku ochrony.

„Stop loss” i „take profit” to nazwy funkcji, nie osobne typy zleceń. Opisują, po co zlecenie jest ustawione, a nie jak działa.

Marta ma pozycję długą kupioną po 100 EUR, 50 jednostek, i ustawia poziom wyjścia na 97 EUR. Zamierzona strata: 3 EUR na jednostkę, czyli 150 EUR. Po zamknięciu sesji pojawia się informacja, która zmienia wycenę instrumentu. Kolejny obrót zaczyna się w okolicy 94 EUR — nie było transakcji między 97 a 94.

Warto zauważyć jedną rzecz: w żadnym z tych trzech scenariuszy nie doszło do niczego nietypowego po stronie pośrednika. Zabrakło po prostu obrotu między 97 i 94 EUR.

1. Zlecenie rynkowe: gdy najważniejsze jest, żeby transakcja doszła do skutku, a instrument jest płynny i różnica kilku groszy nie zmienia sensu decyzji.
2. Zlecenie z limitem: gdy masz konkretną cenę, powyżej której transakcja przestaje mieć sens, i akceptujesz, że możesz nie mieć pozycji wcale.
3. Zlecenie stop: gdy priorytetem jest wyjście z pozycji, nawet za cenę pewnej niepewności co do ceny wykonania.
4. Zlecenie stop-limit: gdy nie chcesz zostać wykonany po dowolnie złej cenie i świadomie akceptujesz ryzyko, że zlecenie nie zadziała wcale.

Najczęstszy błąd to traktowanie poziomu stop loss jako ceny, po której wyjdziesz — i planowanie ryzyka na podstawie tej ceny jak na podstawie faktu.

1. Mylenie ceny wywołania z ceną wykonania. To dwie różne liczby, które w spokojnym rynku bywają bardzo bliskie, a w gwałtownym nie.
2. Ustawianie zlecenia z limitem na poziomie realizacji zysku i zdziwienie, że cena „dotknęła” poziomu, a zlecenie nie zadziałało.
3. Wysyłanie zlecenia rynkowego w momencie publikacji istotnych danych, gdy spread jest najszerszy, a płynność najcieńsza.
4. Wybieranie stop-limit „dla bezpieczeństwa”, bez zrozumienia, że jego skutkiem może być brak wyjścia z pozycji.
5. Zakładanie, że skoro jedna platforma działa w określony sposób, wszystkie działają tak samo — szczególnie w instrumentach pozagiełdowych.
6. Uznawanie wykonania poniżej poziomu stopa za dowód nieuczciwości, zanim sprawdzi się, czy w tym przedziale ceny w ogóle był obrót.

1. Że każde zlecenie to wybór między gwarancją wykonania i gwarancją ceny.
2. Czym różnią się zlecenie rynkowe, zlecenie z limitem, zlecenie stop i zlecenie stop-limit.
3. Że stop loss i take profit to funkcje, nie osobne typy zleceń, i że zwykle mają odwrotny profil gwarancji.
4. Różnicę między ceną wywołania i ceną wykonania.
5. Dlaczego stop-limit może uchronić Cię od złej ceny, ale zostawić z otwartą pozycją.
6. Że w instrumentach pozagiełdowych konstrukcja zleceń zależy od dostawcy i wymaga sprawdzenia w dokumentacji.

1. Otwórz materiały Investor.gov o zleceniach rynkowych, z limitem, stop i stop-limit i przeczytaj definicje w oryginale. Zwróć uwagę na zdania o braku gwarancji wykonania.
2. Sprawdź w platformie swojego dostawcy, jakie typy zleceń są dostępne dla instrumentu, który Cię interesuje, i czy stop loss jest tam stopem, czy stop-limitem.
3. Znajdź w regulaminie minimalną dopuszczalną odległość zlecenia od ceny bieżącej oraz zasady obowiązywania zleceń poza godzinami obrotu.
4. Sprawdź, czy Twój dostawca oferuje zlecenie o gwarantowanym poziomie wykonania, dla jakich instrumentów i na jakich warunkach kosztowych.
5. Przelicz przykład z tej lekcji dla własnej wielkości pozycji: ile wyniosłaby strata przy luce o tej samej głębokości.

Ta lekcja wyjaśniła, co wysyłasz na rynek. Ostatnia lekcja tej ścieżki pokazuje, dlaczego cena potrafi przejść przez Twój poziom bez zatrzymania: skąd bierze się dostępna płynność, czym są luki i dlaczego wykonanie odbywa się po pierwszej cenie, na której ktoś stoi po drugiej stronie.